Het afgelopen jaar drukten geopolitieke spanningen, economische onzekerheid en sociale acties op de activiteiten van Port of Antwerp-Bruges. De totale overslag daalde met 4,1 procent tot 266,5 miljoen ton, maar blijft globaal in lijn met de voorgaande jaren. De containertraffiek bleef stabiel en groeide zelfs licht. Het bevestigt de rol van de haven als logistiek knooppunt én benadrukt de noodzaak van extra capaciteit. In 2026 wil Port of Antwerp-Bruges blijven inzetten op infrastructuur, transitie en veiligheid als fundamenten voor duurzame groei op lange termijn.
STERCK. Hoe evalueren we het afgelopen jaar? De volumes om te groeien zijn er wel, maar er was tijdelijk een meer beperkte capaciteit omwille van herschikkingen in de haven?
Johan Klaps: “We kunnen zeggen dat de haven — ondanks een daling in totale overslag — stand heeft gehouden, met een gemengd beeld in de verschillende goederensegmenten. We kunnen voorzichtig optimistisch zijn. De volumes zijn er maar de capaciteit (en de operationele druk) vormden de beperkende factor.
De vertraging van de containergroei hing samen met de normalisering van de scheepvaartallianties. Met de geplande capaciteitspijplijn (zoal het ECA-project (Extra Containercapaciteit Antwerpen)) is er potentieel voor herstel en groei.”
- 266,5 miljoen ton totale goederenoverslag
- 85,9 miljoen ton vloeibare en droge bulk
- 149,5 miljoen ton containers
- 166 cruiseschepen
- 20.236 zeeschepen
STERCK. Hoe groot was de impact van verschillende stakingen en acties in de haven?
Klaps: “Het is een zwaar jaar geweest voor de internationale reputatie van Port of Antwerp-Bruges. Vakbondsacties hebben onze klanten wereldwijd getroffen en zorgen voor extra onzekerheid in een heel complexe periode. Dat raakt de kern van onze economie. Toch bewijzen deze resultaten dat Port of Antwerp- Bruges blijft presteren onder moeilijke omstandigheden, dankzij de inzet van onze hele havengemeenschap.”
Chemie onder druk
STERCK. De chemische installaties in Antwerpen werken op 70 procent van hun productiecapaciteit. Dat lijkt moeilijk houdbaar?
Klaps: “De productieniveaus in de Antwerpse chemie liggen vandaag historisch laag, en dat is op termijn inderdaad moeilijk vol te houden. De huidige terugval is vooral het gevolg van structurele Europese handicaps zoals hoge energieprijzen en internationale concurrentiedruk. Om competitief te blijven, zetten bedrijven maximaal in op efficiëntie en kostenbesparing. Tegelijkertijd werken wij als haven actief aan versterking van de infrastructuur, verduurzaming en betere energie- en grondstoffenconnectiviteit, zodat de industrie zich opnieuw op een stabieler groeipad kan zetten. Een opsteker is de beslissing van de federale regering eind 2025 om de volgende drie jaar 900 miljoen vrij te maken om de energie-intensieve industrie te ondersteunen.”
In Antwerpen blijven basis- en fijnchemie sterk verweven, ze versterken elkaar binnen één unieke cluster.
STERCK. In Antwerpen zijn de basischemie en de fijnchemie letterlijk met elkaar verbonden. Heeft de Europese basischemie nog een toekomst in een context van dure energie, moordende concurrentie en steeds strengere klimaatregels?
Klaps:“De uitdagingen zijn groot. De Europese basischemie kampt met veel hogere energie- en koolstofkosten dan concurrenten in de VS en Azië. Toch geloven we dat er toekomst is, op voorwaarde dat Europa nu echt doorpakt. De sector heeft nood aan betaalbare CO2-vrije energie, een werkbaar regelgevend kader en snelle uitvoering van het aangekondigde Europese industriebeleid. In Antwerpen blijven basis- en fijnchemie sterk verweven, ze versterken elkaar binnen één unieke cluster. Dat ecosysteem, gecombineerd met onze logistieke ligging en geplande duurzame infrastructuur zoals CO2- en waterstofnetwerken, blijft een competitief voordeel. De basischemie heeft dus toekomst, maar alleen als de beleidsmatige remmingen snel worden weggewerkt.”
STERCK. Moet de Antwerpse haven op zoek naar een nieuwe identiteit? Kan dat zonder haar kloppende hart, de petrochemische cluster?
Klaps: “Neen. De chemie- en petrochemische cluster blijft het industriële hart van onze haven en een pijler van de economische tewerkstelling. Maar dat sluit een evolutie niet uit: de identiteit van de haven wordt verbreed, niet vervangen. We transformeren naar een duurzame en circulaire industriezone, met investeringen in recyclage, groene moleculen, CO2-infrastructuur en nieuwe waardeketens zoals waterstof. Die innovaties versterken net de bestaande cluster. De toekomst van de haven is dus geen afbouw van chemie, maar een modernisering ervan. Zo kan de sector hier competitief blijven én bijdragen aan de klimaattransitie.”
Grote investeringen
STERCK. Er blijven gelukkig ook heel wat bedrijven investeren?
Klaps:“Naast de huidige uitdagingen blijft de haven inderdaad grote investeringen aantrekken. Naast grote industriële projecten zoals INEOS Project ONE, circulaire spelers zoals Indaver, Synpet en de investeringen in het NextGen District, zien we ook een sterke groei in de logistieke sector. De containerterminals van o.a. DP World en PSA investeren fors in infrastructuur om hun capaciteit te vergroten en toekomstige groeivolumes op te vangen. Ook de autoterminals investeren in extra capaciteit om de stijgende trafieken te ondersteunen. Daarnaast versterken logistieke spelers zoals Van Moer Group hun terminals en opslagcapaciteit. Samen tonen deze investeringen aan dat de haven, ondanks de uitdagende marktomstandigheden, een sterke en toekomstgerichte motor blijft voor economische groei en internationale handel.”
De identiteit van de haven wordt verbreed, niet vervangen.
STERCK. Wat mogen we verwachten van de strategische herontwikkeling van oude terreinen tot nieuwe, groene hubs zoals NextGen District?
Klaps:“NextGen District op het voormalige Opel-terrein is sinds dit jaar volop in ontwikkeling. Het is voornamelijk gericht op circulaire bedrijven met bewezen technologie en commerciële volumes die aansluiting vinden met het bestaande cluster. Een aantal projecten zitten in vergunningstraject of hebben dit net afgerond en zitten in de laatste rechte lijn naar finale investeringsbeslissing. Er is ingezet op een breed scala aan technologieën en eindproducten die ons cluster moeten voorbereiden op mandaten die vanaf 2030 door Europa zullen worden opgelegd. Het gaat dan bijvoorbeeld om recycled content in verpakkingen, automotive en bouwsectoren.
Naast de grote circulaire projecten lopen er ook investeringen in waterzuivering, groene energie en gridversterking voor het electriciteitsnet. Op NextGen Demo is dan weer plaats voorzien voor scale-ups die gebruik kunnen maken van een campus met gedeelde kantoren, grotere BlueChem labo’s en kleinere plots om hun processen op te schalen. De eerste projecten zijn dit jaar opgestart, vanaf eind 2027 - begin 2028 zouden de eerste grote plants op NextGen worden opgeleverd.
Op het vlak van groene ammoniak springt trouwens ook de recente investering van CMB.TECH in het oog. Dit jaar worden er 11 nieuwe schepen opgeleverd die uitgerust zijn met dual-fuel diesel-ammoniakmotoren. Om de toevoer van groene ammoniak te kunnen verzekeren heeft CMB. TECH een langlopende afnameovereenkomst afgesloten met China Energy Engineering Group Hydrogen Energy.”
Hoogwaardige producten
STERCK. Kan dit op termijn evenveel jobs en toegevoegde waarde opleveren?
Klaps: “Na de sluiting van Renault in Vilvoorde (1997) luidden de sluiting van Opel in Antwerpen (2010) en Ford in Genk (2014) het einde in van een tijdperk van massaproductie van personenwagens in België. Niets sluit uit dat we op termijn opnieuw autoassemblage kunnen aantrekken. Volvo in Gent toont bijvoorbeeld aan dat dit mogelijk blijft en slaagt erin nieuwe technologieën te produceren. Zeebrugge is vandaag het grootste havendistributieplatform voor auto’s in de wereld. Hetzelfde geldt voor de chemie en zware industrie in Europa, al is die een pak minder arbeidsintensief. De tijd dat heel de wereld chemische producten en kunststoffen kocht in Europa is wellicht voorbij. Onze installaties zijn ouder, onze energiekosten hoger en de technologische voorsprong die we ooit hadden is zeker voor de basischemie stilaan ingehaald. Voor hoogwaardige producten en circulaire investeringen zijn we echter nog steeds aantrekkelijk, mede dankzij onze logistieke infrastructuur en de haven. Hiermee kunnen we kennis en jobs verankeren in productie, R&D en supply chain. Daarnaast pleiten we er mee voor om een basiscapaciteit voor onze strategische zware industrie te behouden en ondersteunen.”
Maximaal faciliteren
STERCK. Ondernemers wijzen op de lange en moeilijke vergunningtrajecten. Wat kan men als lokale overheid en haven doen om hierin te faciliteren?
Klaps: “De complexiteit en doorlooptijd van vergunningen zijn een bekend knelpunt. Als haven en lokale overheid kunnen we die trajecten op eigen houtje niet versoepelen, maar we kunnen wél maximaal faciliteren. Dat doen we door bedrijven vroegtijdig te begeleiden, alle betrokken stakeholders sneller rond de tafel te brengen en proactief mee te zoeken naar oplossingen binnen de bestaande regelgeving. Port of Antwerp-Bruges ondersteunt ondernemingen bovendien bij de voorbereiding van sterke, kwalitatieve dossiers. Dat is een cruciale factor voor de doorlooptijd. Daarnaast zetten we ook sterk in op het wegnemen van gedeelde knelpunten via overleg met Vlaamse en federale administraties. Het doel is om de rechtszekerheid te verhogen, procedures voorspelbaarder te maken en zo investeringen niet onnodig te vertragen.
- De Verenigde Staten werden de grootste handelspartner met 31,3 miljoen ton overslag, o.a. door een groeiende LNG-import.
- De import van containers uit China nam verder toe met 3,8%. China was al het belangrijkste herkomstland voor containers en werd dat in 2025 ook voor auto’s.
- De RoRo-overslag nam toe met 3%, gedragen door groei in vrachtwagens, high & heavy equipment en tweedehandswagens.
- In 2025 passeerden er 3,34 miljoen nieuwe auto’s in de haven.
STERCK. Welke klemtonen wil u de komende jaren leggen?
Klaps: “Het zal niet verbazen dat de komende jaren in belangrijke mate in het teken zullen staan van de realisatie van het ECA-project (Extra Containercapaciteit Antwerpen). Dergelijke grote infrastructuurprojecten zorgvuldig opvolgen en bewaken vormt dan ook een duidelijke prioriteit. Daarnaast blijf ik inzetten op efficiëntie en kostenbewustzijn binnen Port of Antwerp-Bruges. Die aanpak is al ingezet, maar moet verder worden verankerd om onze concurrentiekracht in een uitdagende internationale context te behouden en te versterken. Tot slot wil ik de troeven van onze haven internationaal nog sterker uitspelen. Met onze strategische ligging, schaal, industriële verankering en duurzaamheidsambities heeft Port of Antwerp-Bruges een sterk verhaal dat we nog overtuigender moeten uitdragen op het wereldtoneel.”