Historische gebouwen bewaren betekent niet dat ze onaangeroerd moeten blijven. Dat bewijst de herbestemming van de voormalige Zwartzusterssite in Lier, waar Het Architectenatelier samen met een Antwerps architectenbureau een beschermd klooster omvormde tot Campus Zwartzusters. Vandaag vinden de Podiumacademie Lier en het Centrum voor Volwassenenonderwijs (CVO) er een nieuwe thuis.
Het project startte als een openbare ontwerpwedstrijd van de stad Lier. “De stad had een uitgebreide wensenlijst, maar al snel bleek dat niet alles binnen het beschikbare budget en de bestaande structuur paste”, vertelt architect Matteo Allegro. “Samen hebben we keuzes gemaakt en het programma ver jnd, zonder de ambitie uit het oog te verliezen.”
Hoewel de buitengevels en de karakteristieke dakconstructie behouden moesten blijven, werd het gebouw intern bijna volledig opnieuw opgebouwd. Achter de historische buitenschil verrees een nieuwe betonstructuur met extra leslokalen, een multifunctionele ruimte en hedendaags comfort. “Zo ontstond een mooie dialoog tussen bestaande en nieuwe architectuur, met oog voor het historische karakter.”
Akoestiek bepaalt het ontwerp
De functie als muziekcampus maakte het project extra complex. Elke ruimte moest niet alleen comfortabel klinken voor muzikanten en studenten, maar ook geluidsoverdracht naar de omgeving en tussen leslokalen beperken.
“Een muziekschool ontwerpen doe je niet elke dag. Voor ons was dat een volledig nieuwe materie”, zegt Matteo. “Ik heb bijkomende opleidingen gevolgd rond bouwakoestiek. Je kunt veel berekenen, maar pas na metingen van de akoestische ingenieur weet je of alle keuzes ook e ectief werken. Gelukkig waren we meteen geslaagd.”
Een belangrijke uitdaging vormde het buitenschrijnwerk. Door de beschermde gevel moesten de nieuwe ramen identiek ogen aan de oorspronkelijke exemplaren, terwijl zwaar isolerend glas nodig was voor de vereiste akoestische prestaties. De oplossing was een dubbele raamconstructie: historisch correct aan de buitenzijde en technisch aangepast aan de binnenzijde.
Ook binnenin bepaalde de akoestiek heel wat ontwerpkeuzes. Tapijtbekleding, geluidsabsorberende plafonds en speci eke wandafwerkingen zorgen voor het nodige comfort. “Dat zijn ingrepen die je nauwelijks opmerkt, maar die essentieel zijn voor muzikanten en omwonenden.”
Naast akoestiek vormde ook de integratie van moderne technieken een uitdaging. Ventilatie, verwarming en brandveiligheid moesten onzichtbaar in het beschermde gebouw worden geïntegreerd.
Voor Matteo bewijst Campus Zwartzusters vooral dat historische gebouwen een nieuwe toekomst verdienen. “Wij geloven sterk in herbestemming. Zulke renovaties zijn technisch complexer dan nieuwbouw, maar net daarom zo boeiend. Door realistische keuzes te maken en nauw samen te werken met alle betrokken partijen, kan je historische gebouwen opnieuw een duurzame toekomst geven. Daar zijn wij als architecten bijzonder trots op.”
Technische specificaties
- Architect: Het Architectenatelier + Komaan Architecten
- Bouwheer: Stad Lier
- Oppervlakte: 2.571 m²
Architectenatelier Vyvey & Partners
Kaaiplein 1
8620 Nieuwpoort
T. 058 222 150
info@architectenatelier.eu
www.architectenatelier.eu