Vijf jaar na de brand krijgt de kapel van de Zusters van Liefde in Heule een nieuwe invulling. De heropbouw groeide uit tot een bijzonder project met oog voor erfgoed, gemeenschap en toekomst. "We wisten snel: we bouwen geen kapel meer zoals vroeger", zegt zuster Riet Devriese. "We wilden een plek die openstaat voor ontmoeting en stilte, in de eerste plaats voor jongeren."
De brand van 20 april 2021 liet diepe sporen na. "We moesten meteen naar buiten, sommigen nog in pyjama", herinnert zuster Bernadette Beernaert zich. "Vanop straat zagen we hoe de kapel en een deel van het gebouw in een mum van tijd verloren gingen."
De brand verwoestte het interieur volledig, het dak stortte in en enkel de gevel bleef overeind. Voor architect Pol Sileghem werd het een evenwichtsoefening tussen behoud en vernieuwing. "Die gevel draagt een collectief geheugen. Tegelijk bood de brand de kans om versneld na te denken over de toekomst van de site."
Nieuwe functies
De kapel krijgt vandaag een dubbele rol: een onthaalruimte op het gelijkvloers en een stille plek boven, met zicht op een ommuurde kapeltuin. Zo wordt ze opnieuw een scharnier tussen klooster en school. Het ontwerp vertaalt de traditie zonder ze te kopiëren.
"Het is duidelijk hedendaags, maar wat waardevol was, blijft aanwezig", zegt Sileghem. In de sober ingerichte ruimte geven artistieke ingrepen het project extra diepgang. Waar vroeger het glasraam zat, realiseerde kunstenaar Renato Nicolodi een nieuwe interpretatie. Zijn werk vertrekt vanuit archetypische vormen en vertaalt hier een traject van donker naar licht, een subtiele verwijzing naar verlies en hernieuwde hoop.
Diezelfde hint komt terug in twee werken van Klaus Verscheure. Zijn beelden tonen figuren en relaties die herkenbaar zijn, maar zich niet vastpinnen op één betekenis. Ze raken aan verbondenheid en zorg, zonder expliciet te worden. "Het religieuze zit erin, maar wordt niet opgelegd", klinkt het. Die verwijzingen naar de waarden van de kloostergemeenschap komen terug in de kleinste details. Zelfs de tuin kreeg een betekenisvolle invulling. De zusters kozen bewust voor een ginkgo, een boom die als enige plantensoort de kernramp in Hiroshima overleefde. Als symbool voor veerkracht kan dit wel tellen.
Vakmanschap en vertrouwen
Voor Dimitri Coppens, directeur der werken bij aannemer Arthur Vandendorpe, zat de uitdaging zowel in techniek als in afstemming. "Dit was geen standaardproject. De hoogte en de restauratieve werken vroegen een doordachte aanpak. We konden hier niet alles tegelijk doen: elke stap bouwde voort op de vorige."
De aannemer nam daarbij het grootste deel van het traject in handen: van de ruwbouw en restauratieve ingrepen tot de coördinatie van technieken en afwerkingen. Die geïntegreerde aanpak vertaalde zich in een nauwkeurige uitvoering en een sterk afgestemde werforganisatie. "Op elke werf duiken er altijd aandachtspunten op. Hoe je daarmee omgaat, bepaalt het resultaat. Open communiceren en samen naar oplossingen toewerken: daar zetten wij op in. De grootste voldoening voor ons was dat we een gebouw restaureerden dat voor veel mensen betekenis heeft. Wanneer dat verhaal terugkomt in het ontwerp en in de uitvoering, geeft dat extra motivatie op de werf. Dat voelen we bij iedereen die eraan meewerkte."
Zuster Beernaert knikt: "Vanaf het begin zat het vertrouwen goed. Projectleider Cedric Seghers bracht ons op voorhand op de hoogte van de volgende stappen in de planning. Dat gaf rust in de toch wel hectische periode die achter ons lag."
Betekenisvolle plek
De herbestemming past binnen een ruimer geheel waarin klooster en school sterker met elkaar verweven raken, maar de keuze van de zusters gaat verder dan een praktische oplossing. Ze kozen bewust voor een open plek met betekenis voor de bredere gemeenschap. "Onze orde veroudert en verkleint", zegt zuster Devriese. "Dan moeten we vooruitdenken. Dit is een plek die blijft dienen, ook als wij er niet meer zijn."
Arthur Vandendorpe nv
www.avandendorpe.be